سبزپرس- گروه محیط زیست دریایی: پريسا خلف بيگي- پس از گذشت دو ماه از پديده مضر شكوفايي جلبكي در آبهاي سواحل قشم و بندر عباس همايشي با اين عنوان در سازمان شيلات ايران تشكيل شد.

متولي اين همايش موسسه تحقيقات شيلات ايران بود  و از معاونت دريايي سازمان حفاظت محيط زيست، رياست پژوهشكده اكولوژي خليج فارس و درياي عمان، مدير گروه بيولوژي دريا در دانشگاه آزاد واحد علوم تحقيقات، مدير كل دفتر امور صيد سازمان شيلات، دانشگاه علوم و فنون دريايي چابهار، معاونت پژوهشكده آبزي پروري آبهاي داخلي، رئيس بخش اكولوژي تحقيقات آبزي پروري اهواز، رياست موسسه تحقيقات شيلات و جمعي از كارشناسان مربوط به اين حوزه دعوت شده بود تا در مورد اين پديده به بحث و بررسي بپردازند.متاسفانه در اين همايش هيچ نماينده اي از طرف معاونت دريايي سازمان حفاظت محيط زيست شركت نكرد و يافته هاي علمي از طرف اين معاونت درباره اين موضوع حياتي و بحث بر انگيز ارائه نگرديد!

عامل پديده اخير غير سمي، اما مضر است!

دكتر مطلبي، رئيس موسسه تحقيقات شيلات، پس از معرفي شكوفايي جلبكي، آن را يك پديده طبيعي دانست كه  با توجه به وسعت و زمان ماندگاری ، اكنون حالتي غير طبيعي از خود بروز داده است.

وي تاكيد كرد: براي چنين اتفاق ويژه اي بايد تدابير مديريتي انديشيده شود زيرا اگر بخواهد در مسير مضر بودن پيش برود خسارات اقتصادي به شيلات وارد خواهد كرد .دكتر مرتضوي رئيس پژوهشكده اكولوژي خليج فارس و درياي عمان نیز ضمن ارائه نتايج تحقيقاتي كه تاكنون به دست آمده به نقش عوامل انساني در تشديد اين پديده اشاره كرد و گفت: ارتباط مستقيمي بين افزايش جمعيت و افزايش بهره برداري از سواحل و تشديد كشند سرخ وجود دارد.

وي پس از معرفي انواعي از شكوفايي هاي جلبكي سمي و غير سمي، به دستاورد كشورهايي از جمله ژاپن در مبارزه با اين پديده اشاره كرد كه از آن جمله اعمال مديريت محيط زيستي و كاهش نيترات و فسفات ورودي به آب دريا است.

مرتضوي بيشترين ميزان شكوفايي جلبكي را در آبهاي بندر عباس و قشم كه بيشترين جمعيت و ورود بار آلي به دريا را دارند عنوان كرد. همچنين بين افزايش دماي آب و اين پديده ارتباط قايل شد و اين سوال را مطرح كرد: "به چه دليل دماي آب در منطقه ما در سطح، نسبت به سالهاي گذشته دو تا سه درجه افزايش داشته است؟"

وي همچنين فرضيه سمي بودن عامل اين پديده را رد كرد و گفت: گونه شناسايي شده از نوع غير سمي اما مضر است كه با كاهش اكسيژن محلول و رسوب يك نوع ماده ژلاتيني سبب مرگ و مير آبزيان مي شود و هيچ دليلي براي منع مصرف ميگو و ماهي وجود نخواهد داشت.

در پايان وي خواستار تشكيل يك كميته ملي، ايجاد يك سايت اطلاع رساني و طرح پايش شكوفايي جلبكي، تشكيل كنفرانس ملي در منطقه شد و مهمترين عامل پيشگيري از آن را جلوگيري از ورود فاضلاب شهري و صنعتي به دريا دانست و گفت: ورودي فاضلاب بندر عباس 300 ليتر در ثانيه است كه بدون تصفيه مستقيما وارد دريا مي شود، صنايع آلاينده بايد  بخشي ازهزينه هاي تحقيقاتي در مورد اين پديده مضر را تقبل كنند. 

شناسايي دقيق نياز به ميكروسكوپ الكتروني دارد 

خانم مهندس سراجي، مدير پژوهشكده پلانكتون شناسي پژوهشكده اكولوژي خليج فارس و درياي عمان به تاريخچه و معرفي كشند سرخ پرداخت و اولين شواهد وجود آن را مربوط به پيش از ميلاد مسيح خواند.

وي گفت: از گذشته اين پديده اتفاق مي افتاد اما زمان آن كوتاه و درحدود 48 ساعت بود. از سال 1370 تا 76 گزارش هاي مربوط به شكوفايي جلبكي روند معمول پديده پلانكتوني را طي كرده و از    76 به بعد در بندر لنگه و بند عباس روند آن تغيير نموده ، آخرين شكوفايي ثبت شده پيش از اين در در ماه سال  86 در جاسك و قشم بوده، مهر ماه امسال نیز نمونه جديد كلودينيوم عامل اصلي آن بوده است.

وی افزود: از سال 79 تغييرات شديدي در گونه هاي پلانكتوني ديده شده و گروههاي خاصي از گونه ها جايگزين گونه هاي ديگر شده اند ولی ما تا سال 80 هيچ نمونه اي از 4 جنس خاص از پلانكتونها در آبها نداشتيم و از آن سال ظهور كرده اند، در سال 86 با تراكم بيشتري شاهد شكوفايي جلبكي بوديم.وي وجود سيست كه به منزله بذر اين پلانكتون هاست را مساله جدي و خطر سازي توصيف كرد  و افزود: بعد از وقوع باد و طوفان ما انتظار داشتيم آثار كشند قرمز محو يا ناپديد شود اما نه تنها از بين نرفت بلكه به تدريج افزايش يافت، بايد كار شناسايي و هماهنگي بين سازمان ها انجام گيرد، ما براي شناسايي كامل به ميكروسكوپ الكتروني نياز داريم كه متاسفانه در اختيار نداشته ايم و بدون مشخص شدن دقيق نوع آن، تصميم گيري در مورد نحوه پيشگيري و مبارزه مشكل است. 

دومين فاجعه بعد از مرگ دلفين ها

دكتر فاطمي، مدير گروه بيولوژي دريا در دانشگاه آراد واحد علوم تحقيقات بعد از فاجعه مرگ دلفين ها، كشند سرخ را دومين فاجعه محيط زيستي در منطقه خواند و گفت:اين پديده ممكن است باعث از بين رفتن تمام آبزيان شود زيرا نه تنها ماهي ها بلكه موجودات كف زي و مفيد كه منبع غذايي ماهي ها و ساير آبزيان هستند هم در معرض تهديدند. به گفته وی 7 سال پيش نیز در آبهاي كويت 500 تن ماهي در اثر اين پديده تلف شد.

وي پس از معرفي موارد مشابه اين پديده در دنيا به شرايط منحصر به فرد آن ازجمله سيست پايدار ، كاهش شديد اكسيژن آب، ايجاد ماده ژلاتيني كه با رسوب در آبشش ماهي ها منجر به مرگ آنها مي شود و نيز تكثير سريع آن به صورت غير جنسي اشاره كرد.

دكتر فاطمي در ادامه گفت: در يك گزارش مربوط به كشور ژاپن به سم نروتوكسين اشاره شده و در ساير گزارش ها اين گونه غير سمي معرفي شده است، اما در ايران براي تعيين اين سم آزمايش سم شناسي نداريم که بايد انجام شود. اين گونه تحمل زيادي نسبت به شوري و درجه حرارت دارد و در حال پيشروي است و مطمئنا مستقر خواهد شد. اكنون دو ماه است كه در منطقه ما شكوفا شده و زمان ماندگاری آن در دنيا تا به حال 10 ماه هم گزارش شده است و با كمال تعجب 5 روز بعد از وقوع طوفان اين گونه دوباره شكوفا شد و امروز به بيش از 30 ميليون عدد در ليتر در آبهاي قشم رسيده و گويا قرار نيست آبهاي ما را ترك كند.

دكتر فاطمي از عدم همكاري سازمان دامپزشكي و  وزارت بهداشت با سازمان شيلات گله كرد و افزود: اين يك فاجعه در سطح ملي است و همه بايد در جهت تحقيقات و مبارزه با آثار آن دست به دست هم دهند.

قطب صيادي ايران در خطر است

مهندس مجاهدي، مدير كل امور صيد سازمان شيلات، هرمزگان را قطب صيادي ايران خواند و گفت : 120 هزار تن در سال صيد انواع آبزيان و 33 درصد از توليد شيلاتي كشور در اين استان است که متاسفانه بعد از اين پديده ما با مواردي مثل كاهش تقاضا براي مصرف ماهي، كاهش صيد، افزايش تلفات آبزيان،كاهش تلاش صيادي مواجه بوده ايم . به گفته وی صيادان اولين گروهي هستند كه از اين پديده زيان مي بينند.

وی افزود: ما در اين مورد نياز به گردش كار و دستورالعمل مشخص داريم و مهمترين قدم پيش بيني براي پيش گيري است و براي اين منظور نياز به پايش علمي ،كنترل و بهبود شرايط زيستي داريم.

فاضلاب شهري عامل تشديد اين پديده

دكتر فلاحي، نیز ضمن مقايسه اين پديده در درياي خزر، ورود برخي عناصر كمياب و ويتامين ها را در تشديد اين پديده سهيم دانست و گفت: برخي ويتامين ها مثل B12 و عناصري مثل آهن كه در فاضلابهاي شهري وجود دارند مي توانند شكوفايي جلبكي را تشديد كنند. وي فرضيه عدم وجود كوكلودينيوم در آبهاي جنوبي را با عنوان اينكه سابق بر اين اطلاعات و تجهيزات ما براي شناسايي اين گونه كافي نبوده زير سوال برد و احتمال تكرار آن با شدت بيشتر را بيان كرد.

دكتر شمس، رئيس گروه بهداشت و بيماري هاي ماهي در موسسه تحقيقات شيلات، به لزوم بررسي های مولكولي در اين باره اشاره كرد و گفت: كوكلودينيوم حداقل 40 گونه دارد كه بسيار مشابه هستند و بايد با بررسي دقيق تر و امكانات بيشتري نوع آن مشخص شود.

وي با اشاره به اينكه اگر در مرحله اوليه كه اين پديده هنوز نهفته است بتوان آن را شناسايي كرد مي توان با ارائه راهكارهاي صحيح به طور مثال در زمان لازم از صيد صنعتي جلوگيري و به مردم اطلاع رساني به موقع كرد، پيشنهاد كرد يك سازمان به عنوان متولي امر براي هر استراتژي و يك سازمان به عنوان بانك اطلاعاتي براي اطلاع رساني انتخاب شود تا ضمن انتشار خبر صحيح براي آگاهي عموم مردم همه بر سر موضوع اتفاق نظر داشته باشند.در پايان، اين جلسه با بحث وبررسي و ارائه راهكار ها از طرف كارشناسان خاتمه يافت.